Anasayfa › Teknik SEO
Teknik Seo
Teknik SEO, ziyaretçinin fark ettiği ama adını koyamadığı aksaklıklarla uğraşır: dokununca geç cevap veren düğme, sayfayı ağırlaştıran gömülü harita ve video, Türkçe harfleri bozan yazı tipi, forma yağan istenmeyen mesaj.
Teknik SEO Dokunulan Düğmenin Geç Cevap Vermesini Neden Ayrı Bir Sorun Sayar?
Bir kapının ziline basarsınız; içeriden ses gelmez. Çaldı mı, bozuk mu, bilemezsiniz; bir daha basarsınız. Telefonda açtığınız bir sitenin “Gönder” düğmesi de böyle susabilir: sayfa ekrandadır, dokunursunuz, hiçbir şey olmaz. Az sonra sayfa canlanır; form iki kez gitmiştir ya da hiç gitmemiştir. Teknik SEO, sitenin perde arkasındaki işleyişine bakar ve bu gecikmeyi açılış hızından ayrı bir sorun sayar.
Görüntü ekrana gelmiştir, ama tarayıcı, yani sayfaları açan program, o sırada arka planda betiklerle uğraşmaktadır. Betik, sayfaya hareket veren program parçasıdır: menüyü açar, formu denetler, ziyareti sayar. Tarayıcı bu işleri çoğunlukla tek bir sıraya dizer; sıra doluyken gelen dokunuş bekletilir. Parmağınız düğmededir, düğme ise sırasının gelmesini bekler. Ziyaretçi bunu bilemez; sitenin bozuk olduğunu düşünür.
Ziyaretçi bu bekleyişi saniyeyle ölçmez; parmağıyla ölçer. İlk dokunuşa karşılık gelmezse ikinci kez dokunur, üçüncüde sayfayı kapatır. Google da aynı şeye bakar: sayfa deneyimi için yayımladığı ölçülerden biri, dokunuş ile ekranın verdiği karşılık arasında geçen süredir. Bu ölçünün arama sırasını ne kadar etkilediği açıklanmış değildir; tek başına bir sayfayı öne taşıması da beklenmemelidir. Kayıp, sıralamadan önce o yarım kalan dokunuşta yaşanır.
Gecikmenin kaynağı çoğu zaman ağır betiklerdir. Eklenti, siteye sonradan takılan ek programdır ve her eklenti kendi betiğini getirir: biri kayan görselleri döndürür, biri ziyaretçiyi sayar, biri sohbet penceresini hazırlar, biri çerez izni soran kutuyu çizer. Çoğu, sayfa açılır açılmaz, aynı anda işe koyulur. Ziyaretçinin ilk dokunuşu da çoğu zaman tam o kalabalık saniyelere denk gelir; düğme o yüzden susar.
Bu sorun büro bilgisayarında görülmez; güçlü işlemci aynı işi göz açıp kapayıncaya kadar bitirir. Bu yüzden deneme birkaç yıllık, gösterişsiz bir telefonda yapılır: menüye, düğmeye, form kutusuna dokunulur ve karşılığın gelmesi beklenir. Açılış hızı ile cevap hızı aynı şey değildir. Fotoğrafları küçültülmüş, bir saniyede ekrana gelen bir sayfa, arkada çalışan betikler yüzünden dokunuşa yine de geç karşılık verebilir.
İşe sağlamayla başlarız. Aritmetikte sonuç doğru görünür; sağlaması işlemi tersinden yapar, gerçekten doğru mu diye bakar. Siteniz de çalışıyor görünür; ücretsiz sağlama bunu şifre istemeden, dışarıdan dener. Sağlama dört alanda yapılır: sitenin işleyişinde, sayfalardaki yazılarda, adınızın başka sitelerde geçtiği yerlerde, haritadaki kaydınızda. Sonuç sağlama kâğıdıdır; her satırda üç not durur: ne denendi, tuttu mu, ne yapılacak. Teknik SEO işleri oradan çıkar.
Sayfaya Gömülen Harita, Video ve Sohbet Kutusu Açılışı Nasıl Ağırlaştırır?
Çamardı’da bir pansiyonun iletişim sayfasında dört konuk vardır: yol tarifi için gömülü bir harita, odaları gezdiren bir tanıtım videosu, köşede bir sohbet kutusu ve ziyaretleri sayan bir sayaç. Hiçbiri pansiyonun kendi malı değildir; her biri başka bir şirketin bilgisayarlarından çağrılır. Sayfa açılırken ziyaretçinin telefonu dört ayrı kapıyı çalar ve çoğu zaman dördünün de cevabını bekler.
Gömülü parça, başka bir sitenin içeriğini sizin sayfanızda bir pencerenin içinde gösterir. Eklemesi kolaydır: bir satır kod yapıştırılır, harita belirir. O tek satır ise ardından kendi dosyalarını getirir: haritanın parça parça resimleri, oynatıcının düğmeleri, sohbet kutusunun betikleri, kimi zaman kendi yazı tipleri. Tek bir harita için indirilenler, sayfanın geri kalanından ağır gelebilir. Ziyaretçi ise yalnızca telefon numarasına bakmak istemiştir.
Bu dosyaların ne kadar çabuk geleceği sizin elinizde değildir. Karşı şirketin sunucusu, yani dosyalarını tutan bilgisayarı, o an yavaşsa sayfanız da onunla birlikte yavaşlar; açılmayan tek bir parça, kimi zaman altındaki bölümlerin görünmesini bile geciktirebilir. Kendi dosyalarınızı küçültebilir, sıraya koyabilirsiniz; yabancının dosyasına dokunamazsınız. Sayfaya eklenen her parça, sitenizin hızını biraz daha başkasının gününe bağlar.
Çare, parçayı ziyaretçi isteyince getirmektir. Haritanın yerinde önce hafif, durağan bir resim durur; üzerinde “haritayı aç” yazar. Dokunan kişi için gerçek harita o anda yüklenir, dokunmayan için hiçbir şey indirilmez. Videoda da aynısı yapılır: önce bir kapak karesi ile oynat düğmesi görünür, oynatıcı ancak dokunulunca gelir. Sohbet kutusu ise sayfa yerine oturduktan sonra ya da ziyaretçi aşağı inince yüklenir.
İkinci adım sayıyı azaltmaktır. Her parça için tek bir soru sorulur: bunu son aylarda kullanan oldu mu? Kimsenin yazmadığı sohbet kutusu, yıllar önce eklenip unutulan sayaç, aynı ziyareti iki kez sayan iki ayrı araç sökülür. Harita yalnızca iletişim sayfasında kalır. Teknik SEO çalışmasında sökülecek parçalar, onayladığınız aylık düzeltme listesine yazılır; her iş, sağlama kâğıdının hangi satırını karşıladığını da söyler.
Bekletilmeyecek iki şey vardır: telefon numarası ve adres. Bunlar haritanın ya da bir resmin içinde değil, sayfanın kendi yazısı olarak üstte durur; numara, dokununca aramayı başlatır. Harita hiç açılmasa bile ziyaretçi sizi arayabilmeli, adresi okuyup taksiciye söyleyebilmelidir. Sağlama kâğıdında gömülü parçaların satırı şunu sorar: parça gelmediğinde sayfa işini yine görüyor mu; tuttu mu, tutmadı mı?
Yazı Tipi Dosyaları Türkçe Harfleri Taşımıyorsa Ekranda Ne Olur?
Tabelacıya “NİĞDE” yazdırdığınızı, ustanın elindeki harf takımında ise “Ğ” ile “İ” bulunmadığını düşünün. Usta o iki harfi başka bir takımdan alıp araya koyar; uzaktan bakan fark etmez, yakından bakan sözcüğün yamalı durduğunu görür. Ekranda da aynısı olur. Yazı tipi, harflerin çizimini taşıyan dosyadır; Türkçe harfleri içermiyorsa tarayıcı eksikleri cihazda bulduğu başka bir yazı tipiyle tamamlar.
Sonuç tek bir sözcükte bile okunur. “Niğde” yazılırken “N”, “i”, “d” ve “e” bir çizimden, “ğ” başka bir çizimden gelir. Yabancı harf biraz daha kalın ya da biraz daha geniş durur, satırın hizasından taşabilir. “Şube”, “kışlık”, “yağ”, “İletişim” gibi sözcüklerde aynı yama görünür. Okur nedenini bilmez; sayfanın özensiz hazırlandığını sezer. Başlıklarda harfler büyüdüğü için kusur daha çok göze batar.
Yazı tipi dosyaları çoğu zaman parçalara bölünmüş olarak sunulur: temel Latin harfleri bir dosyada, Türkçeye özgü harflerin de bulunduğu genişletilmiş takım başka bir dosyada durur. Site yalnızca birincisini çağırıyorsa “ç”, “ö” ve “ü” yerinde görünür, çünkü bu harfler Batı Avrupa dillerinde de vardır; “ğ”, “ş” ve büyük “İ” gibi harfler ise eksik kalabilir. Kusur bu yüzden yarım görünür, kolayca gözden kaçar.
İlk iş, Türkçe takımı eksiksiz taşıyan bir yazı tipi seçmektir. Bunu anlamanın yolu, karar vermeden önce içinde “ğ”, “ş”, “ı”, “İ”, “ç”, “ö” ve “ü” geçen bir cümleyi o yazı tipiyle yazıp bakmaktır. İkinci iş azla yetinmektir: her kalınlık ayrı bir dosyadır. İnce, normal, yarı kalın, kalın ve eğik hâllerin hepsi çağrılıyor, sayfada ise yalnızca ikisi kullanılıyorsa gerisi boşuna indirilir.
Üçüncü iş, dosyaların nerede durduğudur. Yazı tipi çoğu zaman başka bir şirketin sunucusundan istenir; bu, sayfanın açılış yoluna bir durak daha ekler. Lisansı izin veriyorsa dosyalar sitenin kendi sunucusuna konur; tarayıcı onları sayfanın öteki dosyalarıyla aynı yerden alır. Hangi harf takımının yüklendiği de artık sizin kararınızdır: Türkçe harfleri taşıyan dosyanın orada durduğunu bilirsiniz, başkasının ayarına bağlı kalmazsınız.
Son ayar, yazı tipi yoldayken ekranda ne olacağıdır. Kimi sitede dosya gelene kadar yazı bir süre görünmez; ziyaretçi boş bir sayfaya bakar. Doğrusu, metnin önce cihazdaki bir yazı tipiyle hemen okunması, asıl yazı tipinin gelince onun yerini almasıdır. Teknik SEO sağlamasında başlıklarınızdaki ve düğmelerinizdeki Türkçe harflere de bakılır; kâğıttaki satır kısadır: harfler tek çizimden mi geliyor, tuttu mu?
İletişim Formuna Yağan İstenmeyen Mesajlar Nasıl Durdurulur?
Sabah e-posta kutusunu açan bir soğuk hava deposu sahibi kırk yeni mesaj görür. Otuz dokuzu yabancı dilde, bağlantılarla dolu, bir makinenin dizdiği satırlardır. Biri gerçektir: iki kamyon elma için yer soran bir tüccar yazmıştır. O mesaj ötekilerin arasında kaybolur; belki topluca silinir, belki gereksizler klasörüne düşer. İstenmeyen mesajın zararı can sıkmakla bitmez; gerçek müşterinin sesini bastırır.
Bu mesajları insanlar yazmaz. İnternette form arayan yazılımlar dolaşır; buldukları kutuları doldurur, gönder düğmesine basar ve sıradaki siteye geçer. Sizi seçmiş değillerdir; formunuz açıkta durduğu için uğrarlar. Amaç çoğu zaman bir bağlantıyı tanıtmak ya da adresinizin çalışıp çalışmadığını yoklamaktır. Niğde merkezde küçük bir esnafın formu da büyük bir şirketinki kadar hedeftir; yazılım ikisini birbirinden ayırt etmez.
Savunma, müşterinin hiç fark etmeyeceği önlemlerle başlar. Birincisi gizli kutudur: forma, ekranda görünmeyen bir alan eklenir. İnsan onu görmediği için boş bırakır; yazılım ise kodda bulduğu alanları çoğu zaman doldurur, ona da bir şey yazar ve kendini ele verir. İkincisi süredir: bir insan formu doldurmak için en az birkaç saniye harcar; açıldığı anda gönderilen form büyük olasılıkla bir makinenin işidir.
Üçüncü önlem, aynı kaynaktan kısa sürede gelen gönderimlere sınır koymaktır; bir dakikada yirmi mesaj yollayan müşteri olmaz. Dördüncüsü içeriğe bakmaktır: ad kutusuna bağlantı yazılmışsa ya da mesaj baştan sona yabancı bir alfabeyle gelmişse gönderim ayrı bir yere alınır. Bu önlemlerin hiçbiri müşteriden bir şey istemez. Teknik SEO çalışmasında forma önce bunlar eklenir; ay sonunda ne yapıldığı size gündelik dille özetlenir.
Görünür engeller, yani “trafik lambalarını işaretleyin” türünden bulmacalar ile “robot değilim” kutuları sona bırakılır. İşe yararlar; ama yalnızca makineyi değil, müşteriyi de durdururlar. Çiftlik’te tarlanın kenarında, güneşin altında telefonla yazan bir üretici ikinci bulmacada vazgeçebilir. Bu araçların çoğu ayrıca sayfaya başka bir şirketin dosyalarını getirir. Sessiz önlemler yetmediğinde eklenirler; o zaman da bütün siteye değil, yalnızca form sayfasına.
Bir önlem daha vardır: mesaj yalnızca e-postayla yollanmaz, sitenin kendi kaydında da saklanır. E-posta yolda kaybolsa ya da gereksizlere düşse bile mesaj yerinde durur. İstenmeyen mesajın tümüyle biteceğini kimse söyleyemez; yazılımlar da yöntem değiştirir. Hedef, gerçek mesajın gözden kaçmayacağı kadar azaltmaktır. Sitenizin adresini bize yazın; ücretsiz sağlamayı yapalım, sağlama kâğıdında formunuzun satırını da birlikte okuyalım.
Sitem büro bilgisayarımda hemen cevap veriyor; telefonda geciktiğini kendim nasıl görebilirim?
Birkaç yıllık bir telefon bulun, kablosuz ağı kapatıp mobil veriyle sitenizi açın. Sayfa görünür görünmez menüye, bir düğmeye ve form kutusuna dokunun; karşılığın ne kadar sonra geldiğine bakın. Ekran bir an donuyorsa sorun oradadır. Google’ın site sahipleri için hazırladığı ücretsiz panel de bu süreyi gerçek ziyaretçilerden derleyip gösterebilir.
Haritayı önce resim olarak gösterirsem müşterim yol tarifini nasıl alacak?
Resme dokunulduğunda asıl harita hemen yüklenir; eksilen bir şey olmaz. Resmin altına bir de “yol tarifi al” bağlantısı konur; bu bağlantı çoğu telefonda harita uygulamasını doğrudan açar ve ziyaretçi için gömülü haritadan daha kullanışlıdır. Adres ayrıca yazı olarak da durur; harita yüklenmese bile okunur.
Logomdaki yazı tipini sitede de kullanmak istiyorum ama Türkçe harfleri eksikmiş; ne yapabilirim?
Logo resim olarak kalır; orada sorun yoktur. Sayfanın yazıları için aynı havayı taşıyan, Türkçe takımı tam bir yazı tipi seçilir. Kimi yazı tiplerinin Türkçe harfleri de içeren genişletilmiş bir sürümü ayrıca bulunur; önce ona bakılır. Eksik harfleri sonradan çizdirmek mümkündür, ama lisansın buna izin vermesi gerekir ve küçük bir site için çoğu zaman değmez.
Formu kaldırıp yalnızca telefon numaramı yazsam istenmeyen mesajlardan kurtulmuş olmaz mıyım?
Kurtulursunuz, ama mesai dışında yazmak isteyen müşteriyi de kaybedebilirsiniz; herkes telefonla konuşmayı sevmez. Sayfaya açıkça yazılmış bir e-posta adresi de aynı tür yazılımlarca toplanabilir, yani dert yalnızca yer değiştirir. Daha dengeli yol formu kısa tutmak, sessiz önlemleri eklemek ve gelen mesajları sitede de saklamaktır.